Müsabiqə ilə işə qəbul – bəs idarəetmə bacarığı?

Son illər təhsil sistemində aparılan islahatların ən çox müsbət qarşılanan tərəflərindən biri müəllimlərin, təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini və direktorların müsabiqə yolu ilə işə qəbul edilməsidir. Şəffaflıq, bərabər imkanlar və subyektivliyin azalması baxımından bu addım əhəmiyyətlidir. Lakin ciddi bir sual açıq qalır: yüksək bal toplamaq məktəbi idarə edə bilmək deməkdirmi?

İmtahan əsasən nəzəri bilikləri ölçür. Qanunvericilik, normativ sənədlər, anlayışlar, terminlər… Bunlar vacibdir. Amma məktəb kağız üzərində mövcud olan qurum deyil. Məktəb canlı sistemdir və onu idarə etmək yalnız test bilikləri ilə mümkün deyil.

Tehsilmedia.az qeyd edir ki, direktor sadəcə kabinetdə əyləşən və imza atan şəxs deyil. Direktor sənədlə işləməyi, dərs bölgüsünü, sinif komplektlərinin, normativ-hüquqi aktları, müəllim–valideyn–şagird münasibətlərini, kollektivin psixologiyasını bilən və bütün bunları real şəraitdə idarə edə bilən adamdır.

Amma müsabiqə bu bacarıqların hansını real olaraq ölçür?

Eyni problem müəllim və təlim-tərbiyə üzrə direktor müavini vəzifələri üçün də keçərlidir. Sırf jurnal götürüb dərsə girib-çıxan müəllim nə qədər vicdanlı olsa da, əgər əmrlərə işləməyibsə, sənədləşmə prosesini görməyibsə, məsuliyyət daşıyan idarəetmə mexanizmlərinin içində olmayıbsa, o məktəbi idarə etməyəcək, məktəb onu idarə edəcək.

Bu zaman direktor imtahanı keçmiş, amma real idarəetmə yükü altında əzilən fiqura çevrilir. Müəllim metodikanı bilir, amma sinfi və prosesi idarə edə bilmir. Zavuç normativləri əzbər söyləyir, amma müəllimlə ünsiyyətdə uğursuzdur. Nəticədə məktəb kağız üzərində “düzgün”, real həyatda isə problemli olur.
Burada əsas problem imtahanın özündə deyil.

İmtahandan sonra direktor necə hazırlanır?
Onun yanında mentor varmı?
İlk illərdə fəaliyyəti müşahidə olunurmu?
Qərarvermə, konfliktlərin həlli, kollektivlə iş bacarıqları qiymətləndirilirmi?

Çünki məktəbi idarə etmək təkcə qayda bilmək deyil. Bu, balans saxlamaqdır. Qanunla insanlıq, tələbkarlıqla empatiya, intizamla psixoloji sağlamlıq arasında düzgün xətt çəkməkdir.

Təhsil sistemində növbəti mərhələ artıq bunu qəbul etməlidir ki, yaxşı imtahan verən hər kəs avtomatik olaraq yaxşı direktor, zavuç və ya müəllim olmur.

Müsabiqə qalmalıdır. Amma onun ardınca real praktikanı, məsuliyyəti və idarəetmə bacarığını ölçən mexanizmlər gəlməlidir. Əks halda, biz illərlə eyni sualı verməyə davam edəcəyik:

“İmtahanı keçdi, bəs məktəbi niyə idarə edə bilmir?”