Təəccüb doğuran statistika

Dövlət İmtahan Mərkəzinin (DİM) açıqladığı bu rəqəmlər, əslində təhsilimizdə illərdir davam edən ən ağrılı yaraya —şişirdilmiş qiymətlər və əzbərçilik sisteminə tutulan güzgüdür. Hər nə qədər DİM və ETN arasında davam edən mübahisə olsa da, doğru sözə nə demək olar...
Bu statistika insanı düşünməyə və reallığa çağırır.

Məktəbdə hamının heyran olduğu, jurnalı "5"-lərlə dolu olan bir "əlaçı" imtahanda 0-100 və ya 100-200 bal toplayırsa, burada günahı təkcə uşaqda yox, bütövlükdə sistemdə axtarmaq lazımdır. Səbəblər isə hamımıza məlumdur:

"Yaxşı uşaqdır" deyib yazılan 5-lər:
Etiraf edək ki, məktəblərimizdə qiymətləndirmə çox vaxt obyektiv aparılmır. Dərsdə sakit oturan, intizamlı, müəllimin sözünə baxan şagirdlərə çox vaxt real biliyinə baxmadan, "gözüyumlu" əla qiymətlər yazılır. Məktəb rəhbərliyi də hesabatlarda "əlaçı faizimiz yüksək olsun" deyə buna göz yumur. KSQ və BSQ-lər bir çox hallarda formal xarakter daşıyır.

Əzbərçilik və məntiqi təfəkkür:
Məktəbdəki dərslər və qiymətləndirmə çox vaxt hafizəyə söykənir. Şagird mövzunu əzbərləyir, müəllimə danışır və "5" alır. Amma DİM-in imtahanları tam fərqlidir. Orada əzbər yox, məntiq, təhlil, tənqidi düşüncə və situasiya sualları önə çıxır. Sadəcə əzbərləməyə öyrəşən şagird bu fərqli sualları görəndə tamamilə aciz qalır.

Ucqar məktəblərdəki nəzarətsizlik:
Bu cür acınacaqlı nəticələr daha çox daxili nəzarətin zəif olduğu, müəllim çatışmayan bəzi bölgə və kənd məktəblərində yaşanır. Jurnalda dərslər "əla" gedir, amma reallıqda ortada heç bir baza olmur.

"Əlaçı" adını daşıyan uşaqların üzərində həm ailənin, həm də məktəbin böyük bir yükü olur. "Birdən az bal yığaram, rüsvay olaram" qorxusu imtahanda elə bir stress yaradır ki, uşaq həyəcandan bildiyini də unudur. Amma təbii ki, 0-100 bal diapazonunu təkcə stresslə sığortalamaq olmaz, ortada ciddi bir savadsızlıq da var.

Bu statistika bir daha sübut edir ki, məktəbin yazdığı qiymət artıq real biliyin göstəricisi deyil. Qiymətləndirmə sistemi tamamilə yenilənməli, saxta "əlaçı" statistikası arxasınca qaçmaq yox, şagirdlərə tətbiq və təhlil bacarıqları öyrədilməlidir. Əks halda, hər il bu cür acı reallıqlarla qarşılaşmağa davam edəcəyik.

Tehsilmedia.info saytının baş redaktoru Sakit Muradov