Monitorinq qorxusu: sistem niyə həqiqətdən qaçır?

4-cü siniflərin monitorinqi başlayır. Və ölkə üzrə eyni mənzərə: regionallar, şəhərlər, qəsəbələr, kəndlər – hamı bir nəfər kimi “hazırlıq” rejiminə keçib. Kitablar aldırılır, əlavə dərslər salınır, müəllimlər dərsdən sonra saxlanılır, şagirdlər onlayn qoşulur, yay məktəbi, qış məktəbi, axşam dərsi, əlavə vəsait, əlavə test, əlavə stress…

Tehsilmedia.az qeyd edir ki, elə bir panika yaradılıb ki, guya aşağı bal gələcəyi halda müəllimin də, məktəbin də, rayonun da, regional idarənin də “başı kəsiləcək”. Hamı bir yolla nəticəni şişirtməyə, reallığı ört-basdır etməyə çalışır.

Sual sadədir: bu monitorinq nə üçündür?
Monitorinq – vəziyyəti ölçmək üçündür.
Monitorinq – problemləri görmək üçündür.
Monitorinq – real mənzərəni ortaya qoymaq üçündür.

Monitorinq hazırlıqla, əlavə dərslə, əlavə kitabla keçirilirsə, onun adı artıq monitorinq deyil. Onun adı oyundur, saxtalaşdırmadır, kollektiv özünüaldatmadır.

Əgər şagirdlər xüsusi hazırlaşdırılırsa, əgər valideynlərə kitab aldırılırsa, əgər müəllimlər “nə bahasına olursa-olsun nəticə yüksək olsun” təzyiqi altındadırsa – siz artıq təhsilin vəziyyətini yox, öz raportlarınızı qoruyursunuz.

Biz kimi aldadırıq? Özümüzü? Cəmiyyəti? Dövləti?
Monitorinq normalda bütün şagirdlər arasında hazırlıqsız keçirilməlidir. Nəticələr acı ola bilər – amma doğrudur. Doğru nəticə isə islahata aparır.
Amma siz nə edirsiniz?
Saxta nəticə əldə edirsiniz, sonra da çıxıb deyirsiniz:
proqramlar əladır,
dərsliklər mükəmməldir,
kurikulum problemsizdir,
uşaqlar yüksək səviyyədədir.
Halbuki məktəbdə bir dərsə girən hər kəs bilir ki, vəziyyət tamam başqadır.

ARTİ deyir: “Dərsliklərdən kim narazıdır?”

Məktəbdə otursaydınız, bilərdiniz.
Sinifdə dərs desəydiniz, eşidərdiniz.
Müəllimlərin illərdir dediyini dinləsəydiniz, görərdiniz.
Müəllimlərin canı çıxıb deməkdən ki:
dərsliklər ağırdır, mətnlər uyğunsuzdur, tapşırıqlar yaş səviyyəsinə uyğun deyil, məntiq yoxdur, ardıcıllıq yoxdur.
Amma nə edirsiniz?

Əvvəl dərslik üçün pul xərclənir,
sonra “təhlil” üçün yenidən pul,
sonra “yenidən yazılma” üçün bir də pul.
Bu pul bitmir? Bu iştaha doymur?

MÜTDA hara baxır?

Kim icazə verir əlavə kitab aldırmağa?
Kim icazə verir qanunsuz əlavə dərslər salmağa?
Kim icazə verir şagirdləri dərsdən sonra yenidən məktəbə çağırmağa?
Kim icazə verir müəllimi əlavə saxlamağa, əlavə yükləməyə?
Bunlar monitorinqə “hazırlıq” adı ilə edilirsə, bu artıq qanunun pozulmasıdır.

Üstəlik, siz bununla monitorinq nəticələrini saxtalaşdırırsınız, təhsil siyasəti ilə oynayırsınız,
dövlətə yanlış məlumat təqdim edirsiniz.

Bu nədir?
Nə istəyirsiniz?
Problemi gizlətmək?
Yalan statistikayla özünüzü qorumaq?
Reallığı ört-basdır edib kresloları saxlamaq?

Monitorinq oyun üçün deyil. İslahat üçündür.

Əgər monitorinqdən qorxursunuzsa, deməli problem var.
Əgər nəticəni süni qaldırırsınızsa, deməli sistem çürüyür.
Bu yolla nə təhsil düzələr, nə müəllim rahat nəfəs alar, nə də uşaq sağlam öyrənər.
Bu artıq monitorinq deyil.
Bu, təhsilin üzərinə oynanan böyük oyundur.