Yeni Narkomanla necə danışmaq olar?
Narkomaniyadan sağalma yolu həm narkoman, həm də onların yaxınları üçün uzun və çətindir. Müalicə prosesinin mühüm elementi həm də onlarla qarşılıqlı söhbətdir ki, bu da bütün mərhələlərdə xəstə ilə əlaqə yaratmağa kömək edir və ona ehtiyacı olan dəstəyin ifadəsidir. Narkotik aludəçisi olan insanla düzgün danışmağı bilmək üçün, oxuyun.
• Düzgün hazırlıq uğurun açarıdır
• Birincisi: söhbətin aydın məqsədi
• Dəstək - narkomanın tək olmadığına dair bir siqnal
• Mümkün müalicələrə siqnal vermək
• Müvafiq terapiya üsullarını bildirmək
Əslində, narkomanla söhbətin vahid nümunəsi yoxdur. Xəstələrin problemləri çox fərdi və fərqlidir - bəziləri öz vəzifələrini yerinə yetirmir, müalicə olunmaq istəmir, bəziləri cəmiyyət tərəfindən qınanmaqdan qorxur və problemini gizlədir, digərləri isə asılılığa günahsız əyləncə kimi yanaşır. Narkotikə əl atmaq üçün həyat şəraiti və səbəbləri hər kəs üçün fərqlidir, ona görə də narkomanla söhbət hər bir halda fərqli və fərdi ola bilər.
Bununla belə, belə bir insanla effektiv ünsiyyət qurmaq üçün bir neçə ümumi məsləhətə əməl etməliyik:
• həmişə sakit olun, emosional olmayın və səsinizi qaldırmayın;
• nə demək istədiyinizi və hansı effektə nail olmaq istədiyinizi düşünün;
• həmsöhbətinizin özünü təhlükəsiz hiss edəcəyi bir yer seçin;
• xəstəni təhqir etməyin və ya alçaltmayın;
• qarşı tərəfi dinləməyə hazır olun.
Bəli, təcrübədə narkomaniya problemi bizə yaxın olan insana təsir edəndə əsəblərinizi nizama salmaq, rasional düşünmək çox çətindir. Belə bir vəziyyətdə təcrübəli mütəxəssisin nəzarəti altında əvvəlcədən belə bir müsahibəyə hazırlaşmaq lazımdır.
Birincisi: söhbətin aydın məqsədi.
Narkomanla söhbətə başlayarkən nəyə nail olmaq istədiyinizi bilməlisiniz. Onun hansı maddələri qəbul etdiyini bilmək istəyirsiniz və ya bəlkə belə davranışın səbəblərini anlamağa çalışırsınız?
Xəstəni problemi olduğunu etiraf etməyə inandırmaq istəyirsiniz, yoxsa onu narkomaniya müalicəsi mərkəzinə getməyə inandırmağa çalışırsınız? İstənilən vəziyyətdə qarşıya qoyulan məqsədə sadiq qalın və hər şeyi bir söhbətlə həll etməyə çalışmayın. Planı həyata keçirməyə kömək edəcək rasional arqumentlər hazırlayın. Bununla belə, narkomanla yumşaq davranmağı unutmayın və dərhal sizə güvənməsini və müalicəyə getməsini tələb etməyin.
Dəstək - narkomanın tək olmadığına dair bir siqnal.
Narkomaniyanın müalicəsində ailə və dostların rolu çox böyükdür. Yaxınlarının dəstəyi xəstənin hərəkətverici qüvvəsidir və onlarla hər söhbət onu arxayınlaşdırmalıdır ki, onlara arxalana bilər. Qarşılıqlı hörmət və etimad mühiti hər iki tərəfin öz hissləri haqqında rahat danışa bilməsi üçün vacibdir.
Eyni zamanda, son dərəcə vacibdir:
• xəstəni başqaları ilə müqayisə etməkdən çəkinin;
• narkomanın normal olduğunu təkrarlayın;
• heç bir halda şantaj və təhdidlərdən istifadə etməyin;
• həmsöhbəti dinləyin və onun sözünü kəsməyin;
• mühakimə etməyin və narkomanın problemlərini qiymətləndirməyin.
Narkomaniyaya qərq olmuş insanın etibarını qazanmaq çətin, itirmək isə çox asandır. Xəstənin tamamilə təcrid olunmaması üçün hər zaman diqqətli olmaq lazımdır. İlk növbədə o, tək olmadığını və onu sevən, dəyərini bilən sevdiklərinin olduğunu başa düşməlidir.
Mümkün müalicələrə siqnal vermək.
Asılı insanı mütəxəssis müəssisədə müalicəyə başlamağa inandırmaq çox çətindir. Bir çox xəstələr üçün narkomaniya müalicə mərkəzləri təcrid, təklik və azadlıqdan məhrumetmə ilə əlaqələndirilir. Dərmanın detoksifikasiyasının özü də bədən dərmanın çıxarılmasından fiziki olaraq əziyyət çəkəndə dəhşətli ola bilər.
Buna görə də mərkəzdə müalicənin belə olduğunu göstərin:
• fərdi və qrup şəklində, eləcə də onlayn maraqlı terapevtik dərslər;
• istirahət və idman fəaliyyəti;
• müalicə zamanı və sonra dəstək;
• təcrübəli terapevtlərin qayğısı.
Əvvəla, xəstə müalicəni könüllü olaraq öz üzərinə götürməlidir, əks halda bütün proses gözlənilən nəticəni verməyəcək. Bununla belə, aludəçinin hansı imkanlara malik olduğunu göstərməyə və terapiyanın onun üçün yaxşı olacağına konkret arqumentlərlə onu inandırmağa dəyər.
Müvafiq terapiya üsullarından demək olar, xəbərdarıq.
Əgər narkomaniya problemi sizə yaxın olan birinə təsir edibsə, əmin olmalısınız ki, siz onun bu problemdən qurtulmasına kömək edəcək güc tapa bilərsiz. Bununla belə, təkbaşına qarşılaşmaq lazım deyil. Bacardığınız qədər narkoloq, psixoloqlara yazın və mütəxəssislərimizdən məsləhət alın.
Mən də sizə bacardığım qədər narkomanla çətin söhbətə hazırlaşmağa və onu müalicə olunmağa inandırmağa kömək edəcəm.
Regional Sosial Təşəbbüslərə Dəstək İctimai Birliyinin sədri Ekspert Emil Maqalov
