Tarix fənninin əhəmiyyəti: keçmişi öyrənərək gələcəyi formalaşdırmaq. MÜSAHİBƏ
2026-cı ildə Tarix fənni üzrə sertifikasiya imtahanı keçiriləcək. Biz də tehsilmedia.info olaraq tarix fənnin əhəmiyyəti haqqında metodika üzrə mütəxəssis, təlimçi - pedaqoq Sevinc Məmmədova ilə müsahibə apardıq. İndi isə həmin müsahibəni sizlərə təqdim edirik :
– Tarix fənninin təhsildə rolu nədən ibarətdir?
Tarix fənni təkcə keçmiş hadisələrin ardıcıllığını öyrədən bir fənn deyil. Tarix, cəmiyyətlərin inkişaf yolunu, səhvlərini, uğurlarını və səbəb-nəticə əlaqələrini dərk etməyə imkan yaradır. Şagird tarix vasitəsilə yalnız “nə baş verdiyini” deyil, “niyə baş verdiyini” və “nəticəsinin nə olduğunu” anlamağa başlayır. Bu isə düşünən, analiz edən və məsuliyyətli vətəndaşın formalaşmasına xidmət edir.
– Tarix dərsləri şagirdlərdə hansı bacarıqları formalaşdırır?
Tarix fənninin tədrisi şagirdlərdə bir sıra əsas kompetensiyaların formalaşmasına şərait yaradır:
Tənqidi düşünmə bacarığı – Şagird hadisələri müqayisə edir, mənbələri təhlil edir, fərqli baxışları ayırd etməyi öyrənir.
Səbəb-nəticə əlaqəsini qurma bacarığı – Tarixi hadisələrin arxasında duran amilləri dərk edir.
Analitik və məntiqi təfəkkür – Faktları sadəcə əzbərləmir, onları sistemləşdirir və şərh edir.
Vətəndaşlıq və milli kimlik şüuru – Tarix milli yaddaşı formalaşdırır, vətənpərvərlik hissini möhkəmləndirir.
Dəyərlər və mənəvi keyfiyyətlər – Ədalət, azadlıq, məsuliyyət, tolerantlıq kimi anlayışlar tarixi nümunələr üzərindən şagirdə aşılanır.
Ünsiyyət və müzakirə bacarıqları – Tarixi debatlar, müzakirələr və təqdimatlar şagirdin fikrini əsaslandıraraq ifadə etməsinə kömək edir.
– Tarix müəllimləri dərs prosesində ən çox nəyə diqqət etməlidir?
Tarix müəlliminin əsas vəzifəsi məlumat ötürmək deyil, düşünməyi öyrətməkdir. Bu baxımdan müəllimlər aşağıdakı məqamlara xüsusi diqqət yetirməlidir:
Əzbərçilikdən uzaq durmaq – Tarix tarixlərin və adların mexaniki yadda saxlanması deyil, hadisələrin mahiyyətinin anlaşılmasıdır.
Mənbə ilə işləmə bacarığını inkişaf etdirmək – Şagirdlərə sənəd, xəritə, foto, xronika və statistik məlumatlarla işləməyi öyrətmək vacibdir.
Tarixi hadisələri müasir dövrlə əlaqələndirmək – Bu, tarixin “canlı” və aktual olduğunu şagirdə göstərir.
Müxtəlif baxış bucaqlarını təqdim etmək – Tarix tək istiqamətli deyil, fərqli mövqelərin mövcudluğunu dərk etdirmək lazımdır.
Diskussiya və situativ tapşırıqlardan istifadə etmək – Şagirdin fəallığını və müstəqil mövqeyini artırır.
– Tarix fənninin cəmiyyət üçün əhəmiyyəti nədədir?
Tarixini bilməyən cəmiyyət gələcəyini sağlam şəkildə qura bilməz. Tarix fənni insanlara kollektiv yaddaş qazandırır, eyni səhvlərin təkrar olunmasının qarşısını almağa kömək edir. Eyni zamanda, tarix milli birlik, dövlətçilik düşüncəsi və hüquqi şüurun formalaşmasında mühüm rol oynayır.
– Yekun olaraq, tarix dərsinin əsas missiyasını necə ifadə edərdiniz?
Tarix dərsinin əsas missiyası keçmişi anlatmaq yox, şagirdi həyata hazırlamaqdır. Tarix fənni düşünən, məsuliyyət daşıyan, hadisələrə obyektiv yanaşan və cəmiyyət qarşısında mövqeyi olan fərdin formalaşmasına xidmət edir.
